Yatalak Hasta Bakımında Yatak Yaralarını Önlemenin 7 Altın Kuralı

Yatak Yarası (Bası Yarası / Dekübitus) Nedir ve Neden Oluşur?

Yatağa bağımlı veya hareket kısıtlılığı yaşayan hastalarda vücut ağırlığının uzun süre kemik çıkıntıları (kuyruk sokumu, topuklar, dirsekler, kalça kemikleri) üzerinde kalması sonucu kan dolaşımı engellenir. Bu iskemi tablosu doku oksijensizliğine ve saatler içinde cilt bütünlüğünün bozularak açık yaralara dönüşmesine yol açar.

1. İki Saatte Bir Pozisyon Değişimi

Yatak yarasını önlemenin en temel ve vazgeçilmez kuralı hastaya düzenli pozisyon vermektir. Sırt üstü yatan bir hasta 2 saat sonra 30 derecelik açıyla sağ yana, ardından 2 saat sonra sol yana çevrilmelidir. Pozisyon verilirken sürtünme oluşturmamak için hasta yataktan çekilerek değil, çarşaf yardımıyla kaldırılarak çevrilmelidir.

2. Dinamik Basınçlı Havalı Yatak Kullanımı

Standart sünger veya yaylı yataklar bası noktalarında aşırı basınç oluşturur. Boru tipi (A+B veya A+B+C) dinamik hava akışlı havalı yataklar, periyodik olarak şişip inerek vücudun farklı noktalarındaki basıncı sıfırlar.

3. Cildin Kuru ve Temiz Tutulması

İdrar veya gaita teması cildin koruyucu asit tabakasını bozar. Hastanın alt bezi kirlendiği anda değiştirilmeli, nötr pH değerine sahip temizleme köpükleri kullanılmalı ve bariyer kremler (çinko oksit içerikli) uygulanmalıdır.

4. Yüksek Proteinli ve Yeterli Sıvı İçeren Beslenme

Doku bütünlüğünün korunması ve oluşabilecek mikro hasarların hızla onarılması için hastanın diyetinde yeterli protein, C vitamini ve çinko bulunmalıdır. Hekim önerisiyle enteral beslenme solüsyonları takviye edilmelidir.

5. Masaj Yaparken Kemik Çıkıntılarına Baskı Uygulamayın

Cilt dolaşımını canlandırmak faydalıdır; ancak kızarmış kemik çıkıntılarının üzerine sert masaj yapmak doku hasarını hızlandırır. Masaj yalnızca bası görmeyen çevre kas gruplarına nazikçe uygulanmalıdır.